Niobe.
Yunan mitolojisinde Niobe, trajik hikayesiyle tanınan bir figürdür. Thebai kralı Amphion’un eşi ve Tantalos’un kızı olan Niobe, güzelliği ve çocuklarının çokluğu ile gurur duyan bir kraliçeydi. Ancak onun trajedisi, aşırı gurur ve kibirle tanrıları kızdırması sonucu başına gelen korkunç olaylar nedeniyle unutulmaz hale gelmiştir.
Niobe, Lydia kralı Tantalos ve tanrıça Dione’nin kızı olarak doğmuştur. Mitolojide Tantalos, tanrılara saygısızlık yapması nedeniyle ölümsüzlüğe lanetlenen bir figürdür. Niobe, Thebai kralı Amphion ile evlenir ve bu birliktelikten çok sayıda çocukları olur. Efsaneye göre, Niobe’nin altı oğlu ve altı kızı vardır. Bu çocuklar, Niobe’nin gurur kaynağıdır ve onların çokluğuyla övünür ve birlikte büyüdüğü Tanrıça Leto’ya karşı olan kibri nedeniyle Apollon ve Artemis tarafından cezalandırılır.
Leto, ikiz tanrılar Apollon ve Artemis’in annesidir ve Niobe, Leto’nun sadece iki çocuğu olduğu için ona karşı küçümseyici bir tutum sergiler. Niobe, kendi çocuklarının sayısıyla övünerek, Leto’dan daha üstün olduğunu iddia eder. Bu kibir ve saygısızlık, Leto’yu ve çocuklarını kızdırır. Apollon ve Artemis, annelerine yapılan bu saygısızlığı affetmezler ve Niobe’nin çocuklarını cezalandırmaya karar verirler. Apollon, Niobe’nin oğullarını oklarıyla öldürürken, Artemis de kızlarını öldürür. Niobe’nin çocukları birer birer hayatını kaybederken, Niobe büyük bir acı ve keder yaşar.
Manisa Ağlayan Kaya
Niobe’nin acısı o kadar büyüktür ki sürekli ağlayan bir heykel haline gelir. Tanrılar ona merhamet göstererek acıdan kurtulması için bir kaya parçasına dönüştürürler. Manisa Spil Dağı’nda yer alan Ağlayan Kaya’nın yas tutarken taşlaşmış Niobe’nin olduğu ileri sürülmektedir.
“Güzel saçlı Niobe’nin de yemek geldi aklına,
oysa on iki çocuğu ölmüştü sarayında,
altı kızı, ergen altı oğlu.
Apollon öfkelenmişti Niobe’ye,
öldürmüştü oğullarını gümüş yayıla,
kızlarını da okçu Artemis öldürmüştü,
Niobe güzel yanaklı Leto ile bir tutuyordu kendini,
diyordu Leto iki çocuk doğurdu, bense bir düzine.
İki kişi, Apollon’la Artemis öldürdü hepsini.
…
Bugün Sipylos kayalarında, ıssız doruklarında,
Akheloos Irmağı kıyısında oynaşan superilerinin
yatakları var derler ya, işte oralarda,
tanrı buyruğuyla taş olmuştur Niobe,
yüreğine sindirir durur acılarını.” (1)
Kapak Görsel
Niobe’nin çocuklarının öldürülmesini tasvir eden heykel grubunun bir parçası. Efsaneye göre, Niobe, çocuklarının ölümüyle korkunç bir şekilde cezalandırılmıştır. Bu ceza, tanrılar Artemis ve Apollon tarafından verilmiştir çünkü Niobe, ikiz tanrıların annesi Leto’nun sadece iki çocuğu varken, kendisinin on dört çocuğa sahip olduğunu övünerek söylemiştir. Artemis, av kıyafetleri içinde, yay gererken gösterilmiştir; Niobe ise küçük kızını korumaya çalışırken eğilmiş bir şekilde tasvir edilmiştir. Bu heykel, MÖ 4. yüzyılda ünlü bir heykeltıraş olan Scopas veya Praxiteles’e atfedilen orijinal bir eserin kopyasıdır.
İnatios, Roma dönemi, MS 2. yüzyıl ortaları.
Heraklion Arkeoloji Müzesi, Girit.
