Olympos’un Haylazı

Yunan mitolojisinde Hermes; tanrıların habercisi, yolcuların koruyucusu ve hırsızların patronu olarak bilinir. Titanlar soyundan gelen Maia’nın Zeus’tan olma oğlu olarak doğan Hermes, Olympos Dağı’ndaki tanrılar arasında önemli bir konuma sahiptir. Genellikle genç, kıvrak ve kanatlı sandaletlerle tasvir edilen Hermes; hız, hareketlilik ve kurnazlıkla ilişkilendirilir. Telli bir çalgı olan kithara’yı ve syrinks denen pan flütünü o icat etmiştir.

“Şafakta doğdu, gün ortasında çaldı-kithara’sını,

Akşamleyin çaldı uzaktan-oklayan Apollon’un sığırlarını” (1)

Kurnazlığa ve hırsızlığa daha Maia’dan doğar doğmaz başlar. Henüz kundakta iken geceleri kundağını çözüp türlü kurnazlıklara girişir. Bir gece Apollon’un sığır sürüsünü bir mağaraya saklar. Ancak onu gören ihtiyarı tembihlemesine rağmen Apollon ihtiyardan sürüsünü Hermes’in kaçırdığını öğrenir. Apollon, Zeus’un hakemliğinde uzlaşma talep etmişken Hermes’in mağarasında gördüğü telli çalgıyı (kitharis/lir) sürüsü karşılığında kendisine ister ve uzlaşma sağlanır.

Hermes, tanrıların habercisi olarak kabul edilir, tanrılar arasında ve tanrılar ile insanlar arasında mesajları taşır. Yolcuların ve gezginlerin koruyucusu olarak da bilinir. Yollara kilometre taşı olarak Hermes heykel ve büstleri dikilir (2), yolculuk sırasında Hermes’in koruması ve rehberliği talep edilirdi.

Hermes, sanat ve müziğin de tanrısıdır. Yaratıcılığın ve sanatın koruyucusu olarak, Hermes’in ilham kaynağı olduğuna inanılır. Daha önce telli çalgıyı (kitharis) icat eden Hermes bu kez de pan flütü (syrinks) icat eder. Ancak onu da Apollon, kerykeion (Caduceus/Kadüse) karşılığında kendisine alır. Kerykeion ile Hermes habercilerin ve hırsızların kralı olur. Zeus onu ölümlüler ve ölümsüzler arasında buyruklarını iletmesi amacıyla ulak olarak seçer. Bu görevi ile birçok efsanede rolü bulunur.

Hermes aynı zamanda ölülerin ruhlarını Hades’e götürmekle de görevlidir. “Bu görevde Hermes’e Psykhopompos, yani ruhlar kılavuzı adı verilir” (3).